{"id":6464,"date":"2026-05-29T03:05:07","date_gmt":"2026-05-29T01:05:07","guid":{"rendered":"https:\/\/lma\/index.php\/2026\/05\/29\/takatut-ddaw-igheghdan\/"},"modified":"2026-05-29T03:05:07","modified_gmt":"2026-05-29T01:05:07","slug":"takatut-ddaw-igheghdan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/tam\/2026\/05\/29\/takatut-ddaw-igheghdan\/","title":{"rendered":"Takatut ddaw i\u0263e\u0263dan"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ass n 28 Mayyu 2026, Assembl\u00e9e nationale tafransist teqbel asenfar n lqanun ara isefsex Code noir d yi\u1e0drisen-nni\u1e0den i yerran taker\u1e0da d ta\u0263awsa n lqanun deg temdinin tafransisin. Asefsex-a late ur yettakk ara ttu \u0263ef yirumyen, ur yesse\u0263ti ara tirmit n rrac i d-yegran, maca yesmekti-d ayen i\u1e25emmlen inemhalen ad t-\u01e7\u01e7en i uzekka : i\u1e0drisen iqburen ur metten ara s iman-nsen. Zdat tasusmi takulunyalt, takatut tinsitit d yid\u0263a\u0263en yettwarun n Sahara, agerruj n Tefriqt ur yezgi ara d adeg i usefru. Yu\u0263al d tasekka n leb\u1e25er.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yessefk ad d-nini tal\u0263a s lew\u1e0da\u1e25 : lqanun ara isefsex a\u1e0dris azamuli ur isefsex ara taker\u1e0da, ur d-yettara ara arraw n tekulunyalt, ur yettkes ara l\u0263i\u1e0d n rrac i yeqqimen mba\u025bd isekkilen n lqanun. Yessebgan ayen-nni\u1e0den. Yessebgan belli adabu yezmer ad isefsex tamse\u1e0dt, ad isemres izamulen n takatut, maca ad ye\u01e7\u01e7 deg u\u1e5bkiv-is, s wa\u1e6das n wakud, tutlayt i yerran tamse\u1e0dt-a tettwasefrek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Abrid-a gar usefsex d tiririt d netta i d asentel. Takatut n taker\u1e0da ur tettwacudd ara kan \u0263er tme\u0263ra, \u0263er tfecka ne\u0263 \u0263er lqanun. Tettbeddil seg wawalen i yeb\u1e0dan tifekkiwin, seg iseggasen n u\u1e5bkiv i yett\u1e25esiben tudert am wakal, seg tasusmi i yerran kra n u\u1e0dayen berra n usawal anamur. Mi ara d-yu\u0263al aparlaman \u0263er Code noir, ur d-yeldi ara kan afaylu aqbur n lqanun. Yeqbel, s uzekka, belli timkar\u1e0diwin n udabu mazal deg-sent im\u0263aren yettidiren. Yessebgan da\u0263en belli lme\u025bna ur tettu\u0263al ara kan \u0263er yi\u1e0drisen n Fransa, maca \u0263er wamek timettiyin i yerzan, deg Tefriqt d deg diaspora, tt\u0263arant tikelt-nni\u1e0den later-nsent.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ayen ur d-ttinin ara yi\u1e0drisen<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takatut tunsibt t\u1e25emmel isefka ime\u1e25suben. T\u1e25emmel asefsex acku yetta\u01e7\u01e7a taseddart ad tfak. T\u1e25emmel ta\u1e93ribt acku tett\u1e25ebbis a\u1e0day deg u\u1e93ru. Maca taker\u1e0da ur tella ara d tam\u1e63alt n yi\u1e0drisen kan. Tella da\u0263en d tamse\u1e0dt n tarwa, n tyemmatin yettwakksen, n yismawen i\u1e5bu\u1e25en, n tutlayin yettwakksen, n tfekkiwin n tlawin i yettwarren \u0263er snat n tegnatin : axeddim, l\u01e7ens d uxxam.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Da i d-ttbanent t\u0263uriwin tinsitiyin. Ma\u010d\u010di acku ad rnun \u1e25essas \u0263er umezruy yettwarun yakan, maca acku ttawin isteqsi \u0263er wul n u\u1e5bkiv. Anwa i d-ye\u01e7\u01e7an later ? Anwa i yettwa\u1e25seb ? Anwa i yettwasemma ? Anwa i d-yettban am amdan, anwa i yeqqim d agraw, d ta\u1e25milt, d taqcict n uxxam, d tame\u1e6d\u1e6dut yettwaker\u1e0den, d tamec\u1e6du\u1e25t, d ta\u025bebbu\u1e0dt, d afus ? Takatut tinsitit n taker\u1e0da ur tettalab ara kan adeg deg usawal. Tettmenna\u025b ta\u0263essa-ines, te\u01e7\u01e7a-a\u0263 ad n\u0263er tikelt-nni\u1e0den iseggaten, isu\u1e0daf n yime\u1e0dwaren, tizrawin n tarwa yettwa\u1e5b\u1e93an, icewwiqen, tigawin n tmedyazt d usiwe\u1e0d s timawit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tessekrem-d belli tilawin ur \u1e25ulfan ara kan i umezruy. Bnant-t, siw\u1e0dent-t, ffrent-t tikwal i wakken ad ddren, nnant-t s wudem-nni\u1e0den mi ara tili tira n bab d lqanun. Deg tmu\u0263li-a, agerruj ma\u010d\u010di d ta\u0263awsa ara n\u1e93er deffir n zejjaj. D adeg anda yettmemgaraden wawal \u0263ef wayla n yismawen n wid yemmuten d wid yeddren, anda yettwasen\u1e6deq yirumyen n l\u01e7ens, n uxxam d tedrimt i yessem\u1e93\u1e93iy u\u1e5bkiv unsib.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sahara mgal n tarrayt n yilem<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sahara tekcem da am tanmegla tameqqrant. S wa\u1e6das tettwasefru am yilem, am talast n ugama, am amezruy yesusmen. Tugna-a tlaq i yidabu. Sahara ilem ur tettmeslay ara. Ur d-tettcehhid ara \u0263ef yiberdan, iqerwiyen, imennu\u0263en, tiker\u1e0diwin, imukan n tuffra, amsuddes n yidammen, tutlayin d tmusniwin. Tettu\u0263al d tafat n uzger, ma\u010d\u010di d u\u1e5bkiv i wawal.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maca Sahara n u\u1e93ekka tettnadi mgal n tagnit-a. Tassili n\u2019Ajjer, deg Lezzayer, yettwasekcem deg ugerruj ama\u1e0dlan n UNESCO. Yes\u025ba ugar n 15 000 n yime\u1e93la d tira \u0263ef yidiren, i d-yesskanen, akken i d-tenna UNESCO, abeddel n yi\u1e93ekwan, iminig n yi\u0263ersiwen d tneflit n tudert n umdan \u0263ef yiri n Sahara, seg 6000 send talalit n \u0190isa armi d lqrun imezwura n tallit-nne\u0263. Tugniwin-a ur d-ttmeslayent ara s wudem usrid \u0263ef yirumyen me\u1e5b\u1e5ba i d-ye\u1e0dran mba\u025bd, maca \u1e5b\u1e93ant takerkust : Sahara mebla tal\u0263a, mebla takatut, mebla tameddurt-ines.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tal\u0263a-a tezmer deg tsertit. Ur tta\u01e7\u01e7a ara Tafriqt ad tettwasefru kan am adeg n tu\u1e6d\u1e6dfa-ines. Tessekrem-d belli send tjerra n yimdanen, deg-s, d mba\u025bd-s, timettiyin ssuf\u0263ent ti\u0263awsiwin, izamulen, isallen, tifin d te\u0263ziwin n tmu\u0263li. Taker\u1e0da tekkes imdanen seg imawalen yellan. Tekulunyalt tewwe\u1e0d mba\u025bd ad tini d nettat i d-tufa, i d-tessefru, i d-te\u1e25rez, tikwal i d-tekkes later n imawalen-a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Agerruj asahrawi yettwake\u010d\u010dem deg sin n yirkanen : ad yu\u0263al d agerruj n tme\u1e93ri i turizm, ne\u0263 ad yettwases\u1e25el am ta\u0263awsa n tussna mebla agdud. Deg sin, ad yettwab\u1e0du u\u1e93ru \u0263ef takatut yettidiren. Nettwali tira \u0263ef yidiren, maca nettettu imawlan, tutlayin d yimennu\u0263en n wass-a \u0263ef unekcum, tiririt, a\u1e25raz d usawal.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Iberdan d tasusmi<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">UNESCO tesker deg 1994 ahil i yettwasnen ass-a s yisem Routes des peuples asservis i wakken ad tekkes tasusmi \u0263ef umezruy n taker\u1e0da d tiker\u1e0diwin. Deg 2024, tessekcem ideggen imezwura deg u\u1e93e\u1e6d\u1e6da n yideggen n umezruy d takatut i yerzan taker\u1e0da d tjerra n yimdanen. Abrid-a d ameqran, maca yesseqsay-d s t\u0263ara : anwa i yes\u025ban takar\u1e0da ?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ad n\u1e93er takatut \u0263ef tkar\u1e0da yezmer ad yeldi iberdan. Yezmer da\u0263en ad d-yer \u1e25ers n tneqqi\u1e0din ma yella ideggen yettwassnen d wid kan i zemrent temsal ad ten-\u1e93rent. Ime\u1e93ran n A\u1e6dlasi, i\u0263erman, tikuratin, u\u1e5bkiven n Turupt s\u025ban adeg-nsen. Maca Tafriqt n daxel, iberdan n Sahara, takatut n uxxam, isallen n tlawin, tutlayin yettwarmeslen, d yideggen mebla tazeqqa tameqqrant, ur ilaq ara ad qqimen \u0263ef yiri.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takatut n taker\u1e0da te\u1e25wa\u01e7 tamna\u1e0dt tameqqrant. Yessefk ad tessemlil A\u1e6dlasi, Agrakal, Sahara, Agaraw Ahendi, d yiberdan n daxel n Tefriqt. Yessefk ad t\u1e25ader sin n yirkanen : ad nsem\u1e93\u1e93i tamasayt n Turupt s yisem n t\u0263ara n Tefriqt, ne\u0263 ad n\u1e25ewwes tiker\u1e0diwin n daxel d tid n Sahara i wakken ad yeqqim kan umgarad n l\u0263i\u1e0d gar Turupt d Yimirikan. Ta\u0263ara ur ilaq ara ad tu\u0263al d tasri\u1e25t. Yessefk ad tu\u0263al d asuter.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Da i d-tettu\u0263al tira n yidles d tasertit. Ad d-nini agerruj ma\u010d\u010di d asezwer n umezruy. D afran n wanwa n later i d-yettu\u0263alen d tasekka, wanwa n u\u1e0day ara d-yettu\u0263alen d amdan, wanwa n t\u0263ri ara yeqqimen deg ufolklor. Takatut n taker\u1e0da ur te\u1e25wa\u01e7 ara l\u1e25nana mebla later. Te\u1e25wa\u01e7 timsal ara yeldin u\u1e5bkiv, tisdawanin ara yesselmaden mebla asebter, tim\u1e93e\u1e0dyin ur nettbeddil ara a\u1e25raz s wayla, tussna ara yeslen i wayen yettwasaw\u1e0den s timawit, d tsertiyin tizayezt ara yeqqnen takatut, rrac, arraw d t\u0263demt tanem\u0263ant.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">U\u1e5bkiv anemgal s leqder n umdan<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Agerruj n Tefriqt ma\u010d\u010di kan ayen i d-yefren seg wakud. D ayen i d-yeggran da\u0263en seg uker\u1e0di, seg tneqqi\u1e0din takulunyalt, seg isallen inamuren im\u1e93i\u1e93en, seg ttu yettwassudsen. Takatut n taker\u1e0da, ti\u0263riwin tinsitiyin d yid\u0263a\u0263en n Sahara ur d-ttawin ara yiwen n usawal, maca ttnadin \u0263ef yiwen n usteqsi : anwa i yes\u025ban azref ad yaru amezruy n wiya\u1e0d ?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lqanun yezmer ad isefsex a\u1e0dris. Maca ur yezmir ara, iman-is, ad isse\u0263ti anagraw n tmu\u0263li. I waya, yessefk ad nbedel alemmas. Ur n\u1e93er ara Tafriqt kan seg u\u1e5bkiv n lempir. Ur ne\u01e7\u01e7 ara tilawin d ticeqqufin n takatut. Ur nerra ara Sahara d deffir n tkar\u1e0da. Yessefk ad nessem\u1e25es i icewwiqen, ismawen, id\u0263a\u0263en, yiruren, tutlayin d yilemman.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Takatut ur te\u1e6d\u1e6des ara ddaw i\u0263e\u0263dan. Tett\u1e5ba\u01e7u kan ad ne\u1e25bes ad nessemmi tasusmi i wayen ur neb\u0263i ara ad nesel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lila Tazrout<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group lma-sources-utilisees is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sources utilis\u00e9es<\/h2>\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Assembl\u00e9e nationale tafransist : afaylu n lqanun \u0263ef usenfar n usefsex n Code noir, a\u1e0dris yettwaqbel ass n 28 Mayyu 2026.<\/li>\n<li>UNESCO : ahil Routes des peuples asservis, yettwasker deg 1994.<\/li>\n<li>UNESCO : a\u1e93e\u1e6d\u1e6da n yideggen n umezruy d takatut i yerzan taker\u1e0da d tjerra n yimdanen, ideggen imezwura deg 2024.<\/li>\n<li>UNESCO : afaylu n ugerruj ama\u1e0dlan n Tassili n\u2019Ajjer.<\/li>\n<li>Le Monde : tavudyut n usegzi \u0263ef ufran afransis n usefsex n Code noir, 28 Mayyu 2026.<\/li>\n<li>LCP : taseddart \u0263ef usefsex n Code noir, 28 Mayyu 2026.<\/li>\n<\/ul>\n\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ass n 28 Mayyu 2026, Assembl\u00e9e nationale tafransist teqbel asenfar n uselkin ara isefsex Code noir d yi\u1e0drisen-nni\u1e0den i yerran taker\u1e0da d ta\u0263awsa n lqanun deg temdinin tafransisin. Asefsex-a late ma yettakk ara ttu \u0263ef yirumyen, wala \u0263ef tegnatin n rrac i d-yegran. Yessebgan kan belli i\u1e0drisen iqburen ur metten ara s iman-nsen.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":6463,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[5598],"tags":[5623,5626,5629,5193,2782,5632,2785,5635,5638,5491,5641,5644,5647,5650,5653],"class_list":["post-6464","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-idles-d-takatut","tag-agerruj-tam","tag-agerruj-n-tefriqt-tam","tag-amaal-alasi-tam","tag-code-noir-tam","tag-fransa-tam","tag-idles-d-takatut-tam","tag-lezzayer-tam","tag-sahara-tam","tag-sahara-n-uekka-tam","tag-tafriqt-tam","tag-takatut-n-takera-tam","tag-takera-tam","tag-tassili-najjer-tam","tag-tinsitiyin-tam","tag-ukiv-anemgal-tam","signatures_editoriales-lila-tazrout-tam"],"magazineBlocksPostFeaturedMedia":{"thumbnail":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-150x150.png","medium":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-300x169.png","medium_large":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-768x432.png","large":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-1024x576.png","1536x1536":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-1536x864.png","2048x2048":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout.png","colormag-highlighted-post":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-392x272.png","colormag-featured-post-medium":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-390x205.png","colormag-featured-post-small":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-130x90.png","colormag-featured-image":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-800x445.png","colormag-default-news":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-150x150.png","colormag-featured-image-large":"https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-1400x600.png"},"magazineBlocksPostAuthor":{"name":"","avatar":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cfd1e1d7b24807a981cb9964a2e1bd99d6580e01cdaacbba18c7d5778a9bedc?s=96&d=mm&r=g"},"magazineBlocksPostCommentsNumber":"0","magazineBlocksPostExcerpt":"Ass n 28 Mayyu 2026, Assembl\u00e9e nationale tafransist teqbel asenfar n uselkin ara isefsex Code noir d yi\u1e0drisen-nni\u1e0den i yerran taker\u1e0da d ta\u0263awsa n lqanun deg temdinin tafransisin. Asefsex-a late ma yettakk ara ttu \u0263ef yirumyen, wala \u0263ef tegnatin n rrac i d-yegran. Yessebgan kan belli i\u1e0drisen iqburen ur metten ara s iman-nsen.","magazineBlocksPostCategories":["Idles d takatut"],"magazineBlocksPostViewCount":2,"magazineBlocksPostReadTime":8,"magazine_blocks_featured_image_url":{"full":["https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout.png",1672,941,false],"medium":["https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-300x169.png",300,169,true],"thumbnail":["https:\/\/mezghena.org\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/06_memoire_sous_le_sable_lila_tazrout-150x150.png",150,150,true]},"magazine_blocks_author":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/author\/lila-tazrout\/"},"magazine_blocks_comment":0,"magazine_blocks_author_image":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4cfd1e1d7b24807a981cb9964a2e1bd99d6580e01cdaacbba18c7d5778a9bedc?s=96&d=mm&r=g","magazine_blocks_category":"<a href=\"#\" class=\"category-link category-link-5598\">Idles d takatut<\/a>","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6464"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6464\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mezghena.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}